Een overdenking van ds. Caroline der Nederlanden, verbonden aan wijkgemeente Hof van Delft (HI4).
Want dit zegt de HEER: …Ik lever alle Judeëers uit aan de koning van Babylonië; hij zal hen naar Babel wegvoeren of hen ombrengen. De voorraden van deze stad, de bezittingen en kostbaarheden, en de schatten van de koningen van Juda geef Ik hun vijanden in handen. Ze zullen alles buitmaken en meevoeren naar Babel.
— Jeremia 20:4b, 5
Op terugreis van vakantie maakten we een stop in Metz. In de kathedraal werd ik geraakt door het bijschrift bij een van de vensters van Marc Chagall. Dit is een venster waarop de profeet Jeremia is te zien. Het bijschrift luidt: het kerkraam nodigt uit om na te denken over de zin van de geschiedenis, die Chagall zeer aan het hart gaat. ‘Hoe meer onze tijd weigert om de geschiedenis recht in het gezicht te kijken, en maar een kleine uitsnede ervan wil zien, des te meer wil ik tegen deze stroming ingaan.’
Wie zien we nog meer?
Waar de vensters van Chagall veelal opvallen door hun kleur, is dat bij dit venster niet het geval. Het onderwerp is er ook niet naar, want boven de profeet, die rechts onderaan het raam afgebeeld is, zien we erboven een lange stoet van mensen. Het zouden de ballingen kunnen zijn die weggevoerd worden vanuit Jeruzalem naar Babel. Maar evengoed een groep mensen die hier en nu vervolgd worden.
Kijken naar het geheel
Wereldwijd zijn er tendensen waar te nemen van polarisatie en verharding en geweld. Ook in Nederland. Als je een poster van Vluchtelingenwerk met ‘Samen Leven’ voor je raam hebt hangen, kan er beledigende graffiti op de muur van je huis gespoten worden, of kan je auto in het water belanden. Geweld en vreemdelingenhaat worden genormaliseerd. De bovenstaande uitspraak van Chagall roept ons op om dit niet als incidenten te zien, maar om uit te zoomen, en deze tendensen te zien met een helikopterview, in het geheel van de wereldgeschiedenis. En ons dan af te vragen: is dit wat we willen: mensen die tegenover elkaar staan, geweld, uitsluiting, vervolgingen?
Jeremia
Jeremia vertolkt de stem van God tegen wil en dank. Hij verwoordt wat de gevolgen zijn als mensen hun vertrouwen niet (durven te) stellen op God, en verstrikt raken in daden van onrecht. Op het venster van Chagall zien we wat dit met de profeet doet. Hij zit daar, volledig uitgeput. Buitengesloten uit en uitgespuugd door zijn samenleving.
Durft u?
Het vraagt moed om je vertrouwen op God te stellen, en je uit te spreken waar je onrecht ziet. Het vraagt — helaas ook in Nederland — steeds meer moed om op te komen voor mensen die op de vlucht zijn voor geweld en oorlog en door een kleine gewelddadige groep bedreigd en ontmenselijkt worden. Maar het is nodig om te voorkomen dat er gebeurt wat we steeds weer zien in de geschiedenis: dat mensen en volken vervolgd, verdreven, uitgemoord worden. Ik heb inmiddels een poster van Vluchtelingenwerk besteld om voor mijn raam te hangen, met de woorden ‘Samen Leven’. Een kleine daad van verzet tegen alle polariserende tendensen. Doet u mee?
