Een overdenking van ds. Barry Kriekaard, verbonden aan wijkgemeente Vierhoven (HI4).
1 Geef, o God, uw wetten aan de koning, uw gerechtigheid aan de koningszoon. 2 Moge hij uw volk rechtvaardig besturen, uw arme volk naar recht en wet. 3 Mogen de bergen vrede brengen aan het volk en de heuvels gerechtigheid. 4 Moge hij recht doen aan de zwakken, redding bieden aan de armen, maar de onderdrukker neerslaan. 5 Moge hij leven zolang de zon bestaat, zolang de maan zal schijnen, van geslacht op geslacht. 6 Moge hij zijn als regen die valt op kale akkers, als buien die de aarde doordrenken. 7 Moge in zijn dagen de rechtvaardige bloeien, de vrede wereldwijd zijn tot de maan niet meer bestaat. 8 Moge hij heersen van zee tot zee, van de Grote Rivier tot aan de einden der aarde. 12 Hij zal bevrijden wie arm is en om hulp roept, wie zwak is en geen helper heeft. 13 Hij ontfermt zich over weerlozen en armen, wie arm is, redt hij het leven. 14 Hij verlost hen van onderdrukking en geweld, hun bloed is kostbaar in zijn ogen.
— Psalm 72:1-8, 12-14
Het oecumenisch leesrooster biedt deze zondagen na Epifanie een alternatieve ‘leesroute’ over koning Salomo. Ook Psalm 72 wordt geïassocieerd met Salomo. De Psalm, mogelijk een lied rondom een troonsbestijging, bezingt de ideale koning: de koning als stadhouder van God, wiens richtsnoer de Thora is. Want, dat is duidelijk bij de Psalm: gerechtigheid en de Thora gaan van God uit, die staan boven de koning.
Onze samenleving ziet er evident anders uit. Ons uitgangspunt is de menselijke autonomie. In de woorden van onze vorige premier: ‘Je moet je niet aan de regels houden omdat ík de baas ben.’ Des te belangrijker wordt dus de vraag welke keuzes wij maken. De actualiteit leert dat mensen lang niet automatisch kiezen voor het welzijn van iedereen. Tegelijkertijd vraag je je soms af hoe groot je invloed als individu is. Hoe autonoom zijn we eigenlijk ten opzichte van de algoritmes van sociale media?
Vrijheid en gerechtigheid
Psalm 72 spreekt over een koning die goed is in de beste zin van het woord. Zijn koningschap betekent welvaart voor de aarde en haar bewoners. De bergen brengen vrede. Automatisch drijft de vraag boven hoe wij omgaan met de aarde. Welke keuzes maken wij? We mogen blij zijn met de vrijheid die we hebben. Maar vrijheid vraagt om invulling, vrijheid gaat hand in hand met verantwoordelijkheid. En daarbij is gerechtigheid altijd groter dan de wet. Wetten ontstaan op een bepaald moment in een bepaalde context, maar gerechtigheid is niet onderhevig aan modegrillen. Gerechtigheid is verbonden met de God die zijn volk bevrijdde uit de slavernij van Egypte. Wij kunnen de Psalm moeilijk lezen zonder aan die andere Davidszoon te denken. In de christelijke traditie beluisteren we in het evangelie de echo van Psalm 72: van Salomo de zoon van David, naar de beloofde zoon van David. Met Palmpasen denken we aan Jezus die op een ezel Jeruzalem binnenreed; we horen dan ook Filippenzen 2: ‘Hij (…) deed afstand van zijn positie en nam de gestalte aan van een dienaar.’ Jezus’ koningschap betekent dienstbaarheid aan kwetsbare mensen. Hij bevrijdt wie arm en zwak is en geen helper heeft, zingt Psalm 72.
Roepstem van de liefde
Dat alles deed me terugdenken aan het beeld waar ik, toen ik in Antwerpen woonde, elke dag langs liep. Het is een ‘Heilig-hart-beeld’, dat hoort bij de devotie van het heilig hart: de Christusfiguur zelf wijst naar zijn hart. Onder het beeld staat: ‘de liefdekoning’. Het beeld is smoezelig en verweerd. Het staat er verscholen, je loopt er gemakkelijk langs. En toch staat het er, als een herinnering, een oproep, de roepstem van de liefde. Dat koningschap van de liefde mag een inspiratie en een voorbeeld zijn om van dag tot dag liefde en gerechtigheid te leven.
