In Oosterend op Texel werd Fred van Helden op 7 januari 2001 bevestigd als predikant. Onlangs ontving hij op zondagochtend in de Hofkerk de bloemen en werd hij gefeliciteerd met zijn 25-jarig ambtsjubileum. ‘Ja, wie had dat gedacht? Ik niet!’ aldus Fred. ‘Ik wilde geen dominee worden, maar cabaretier, of journalist. Maar mijn ouders hadden andere plannen. Zij vonden het wel zo veilig als ik in Kampen ging studeren. Dan kon mijn broer een oogje in het zeil houden. Hoe ze dat voor zich zagen, weet ik niet.’ Een geschreven terugblik.
‘Ik ging dus toch theologie studeren. Niet om dominee te worden, maar om de kerk te veranderen. In een andere kerk in ons dorp kwam een dominee uit de kast. Als homo kon hij daar niet meer aan het werk. Mijn vader was toen voorzitter van de kerkenraad en bood hem aan pastoraal werk en catechese te doen in onze kerk. Een mooie gedachte, maar uiteindelijk kwam er bonje en weigerden mensen hun vrijwillige bijdrage te betalen. Climax kwam toen hij beroepen kon worden om elders in een verzorgingshuis aan de slag te gaan. Er werd gevochten in de kerk en niet alleen met woorden.’
Kerk weer leren waarderen
‘Met die motivatie ging ik studeren: dat er in de kerk wat moest veranderen en wel nú. Natuurlijk een totaal andere motivatie dan veel van mijn medestudenten. Ik heb soms op het punt gestaan te stoppen. Maar tijdens de studie leerde ik Caroline kennen (ds. Caroline der Nederlanden, ook predikant van de HI4-wijkgemeenten – red.). Zij is een belangrijke factor geweest om de studie af te maken, al duurde dat héél lang. Een tijd lang heb ik de kerk (niet God) vaarwel gezegd. Pas toen we in Gaast kwamen wonen, heb ik de kerk weer leren waarderen, als een gemeenschap, waar je mag zijn wie je bent, waar mensen om elkaar geven. Ik leerde daar dat kerk en dorp heel erg met elkaar verbonden zijn.’
Eigen weg en manier vinden
‘Toen ik klaar was met de studie heb ik nog gesolliciteerd naar banen net buiten de kerk om. Toen dat niet lukte, zeiden we: laten we het maar proberen om samen dominee te worden. En dat werd de Waddengemeente Texel. Ik moest erg wennen om mezelf te zijn als dominee. Voor een bezoek trok ik een jasje aan, maar het voelde alsof ik een rol speelde. En dat voelde niet goed. Alsof ik aan de verwachtingen van anderen moest voldoen. Ik moest ook mezelf zijn. Een eigen weg en manier vinden. Wat je uit de opleiding en kerk meekrijgt, sluit niet altijd aan. Catechesemateriaal bijvoorbeeld was te veel cognitief opgezet. Als je dat gebruikte, kreeg je proppen papier naar je hoofd. Ik moest uitvogelen hoe ik wel met jongeren in gesprek kwam. Ik verzon projecten. Samen foto’s maken, een Bijbelverhaal verfilmen of samen een mozaïek maken. Zo kwamen we in gesprek.’
‘Als ik terugkijk op die tijd, hebben we heel veel gedaan. Creatieve startweekenden. Heilige chaos-vieringen. Dierbare-dingen-doosjes. Budgetspel over armoede. Bij alles stond de verbinding met elkaar, het dorp en het eiland centraal. De Lagerhuis-debatten over de boeren en over de visserij, ontstaan uit de zorg over hun (thuis)situatie, blijven me bij.’
Samen bruggen slaan
‘Dat we naar Delft gingen, had onder andere te maken met dat we nieuwe uitdaging zochten. In Delft hebben we het geluk gehad dat we veel met muziek kunnen doen. Dat we de Passion Delft een aantal keer hebben kunnen organiseren, vind ik fantastisch; en ook de herdertjestocht samen met school. Een stad is anders. Samenwerking vraagt meer tijd. De mensen wonen dichter op elkaar, maar er is meer afstand. Waar we op Texel gewoon achterom binnenliepen, lukt dat hier niet. De flats zijn net forten en alles moet op afspraak. Toen ik een keer op de bonnefooi bij iemand in een verzorgingshuis op kennismaking langskwam, werd me gevraagd of ik wel kon bewijzen dat ik dominee was. Sinds 2024 ben ik het diaconaal gezicht naar de stad. Ik probeer Delft te laten zien wat de kerken doen, en andersom in de kerken te laten zien wat er in de stad gebeurt. En hoe we samen bruggen kunnen slaan als het gaat om armoede, eenzaamheid, vluchtelingen en Fair en Groen-leven.’
Ds. Fred van Helden
Ook ds. Martin van Oordt van wijkgemeente Mattheüs vierde onlangs zijn 25-jarig ambtsjubileum. Hem hopen we in een volgende editie aan het woord te laten.
